"Enter"a basıp içeriğe geçin

Kategori: #aktivizm

Fikir ve sanat eserlerini korumak gözetlemenin bahanesi mi?

Korsan Parti Hareketi’nden Deniz Yenihayat, Şevket Uyanık, Mehmet Şafak Sarı ve Arda Çetin, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu değişikliklerini değerlendirdi.

Türkiye’nin köhne Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) bugün ne internet çağının telif hakları ihtiyaçlarını karşılıyor ne de teknolojinin hızına yetişebiliyor. Uzun zamandır söylediğimiz gibi telif haklarında bir reforma ihtiyaç var. Ancak kanun koyucu makamındaki kişiler öncelikle emek sahiplerini ve kamu yararını değil, şirketleri ve meslek birliklerini koruyan kanunlar hazırlıyor ve yürütmeye koyuyor. Bugün FSEK kapsamında yapılması düşünülen değişiklikler, her ne kadar internet çağının getirdiği ihtiyaçlara yönelik bir güncelleme gibi görünse de aslında internetin bilgiyi yayma potansiyelini yok sayarak, şirketlerin ve meslek birliklerinin lehine bir hale getirilmiş görünüyor.

Öncelikle şunu söylememiz gerekir ki, internette ücretsiz izlenen dizi ya da filmler, o ürünün değerinden bir şey kaybettirmiyor. Hatta dizi ve filmlerin paylaşılması o ürüne olan talebi artırıyor, kültür ürünlerinin isminin duyulmasına yol açıyor. Karşı çıkılması gereken, ücretsiz olarak izlediğimiz bu içeriklerin bir ücret karşılığı satılıp bundan kazanç elde edilmesi. Son kullanıcı olan bizlerin bu içeriklere ücretsiz bir şekilde ulaşabilmemiz, internetle birlikte gelen en doğal hakkımız.

Türkiye’nin interneti: Gözetim toplumunda bilgi sansürü

Dünyanın yüzlerce dilde konuşan en büyük çevrimiçi ansiklopedisi olan Wikipedia’ya sansür ne demek? Deniz Yenihayat, Mehmet Şafak Sarı ve Arda Çetin konuyu beraber ele aldılar.

İnternet yaşamdır. Özgür internet de özgür bir toplumsal yaşamın ön koşuludur. Henüz evriminin başında bir teknoloji olsa da ‘internet’ tüm dünyada politik, ekonomik ve toplumsal alanlardaki derinden etkileriyle şimdiden hayati bir öneme sahip. Bunu en çok da Türkiye gibi ülkelerde yakından deneyimleyebiliyoruz; fakat maalesef pozitif değil, negatif etkileriyle.

Dünyanın farklı noktalarındaki insanların bilgi paylaşımlarını anlık hale getiren internet, aynı zamanda kolektif bilgi alışverişini sağlayan birçok platformun da ortaya çıkmasını sağladı. Bilimsel-kültürel-toplumsal bilgiye sınırsız, ücretsiz ve özgür erişim, en doğal insan haklarından biri ve internet teknolojisi de bunu mümkün kılma gücüne sahip. İnternet bugün bilgiye ulaşım, bilgiyi işleme ve bilgiyi yayma açısından insanlık tarihinin en geniş platformu ve on binlerce yıllık medeniyet birikiminin kütüphanesi durumunda. Bir toplumun gelişmişliğinin ve demokrasisinin ölçütü, bilgiye özgürce ve evrensel haklar çerçevesinde erişebilmesidir. Kültürel ve teknolojik gelişim de, kamu yararı için çok sesliliğin olduğu ve toplumsal kesimlerin bu çok sesliliğe özgürce katılabildiği bir ortamda gerçekleşebilir.

Kişisel bilgileriniz korumanın 5 yolu

Kişisel bilgilerinizi nasıl koruyacağınızı anlamak ve uygulamak için her zamankinden daha fazla sebebimiz var.

“Saklayacak bir şeyim yok. Neden gizliliğimi önemsemeliyim?” adlı çevirimde neden bu gizliliğe sahip olmanız gerektiğinden bahsetmiştim. Merak edenlerin bu yazıdan önce o yazıyı okumasını tavsiye ederim.

Kod yazmayı öğrenmek için açık kaynaklı bir topluluk olan Free Code Camp’in kurucusu Quincy Larson, kısa süre önce yayınladığı “How to encrypt your entire life in less than an hour” yazısından örnekleri biraz da ben arttırarak günlük hayatımızda kolaylıkla kullanabileceğimiz ve kişisel verilerimizi nasıl güvende tutabileceğimizi aktaracağım.
Burada tavsiye ettiğim her şey %100 ücretsiz ve %100 yasal. Geceleri kapılarınızı kilitleme zahmetine katlandığınız gibi teknolojik eşyalarınızı da şifreleme zahmetine katlanmalısınız.

Kolaylıkla Kendi VPN Sunucunuzu Kurun

Sansür ve engellemeler artık yalnızca sitelere değil, VPN servislerine kadar dayandı. VPN’i başta banka, noter ve büyük şirketlerin kullandığını bildiğimizden protokol olarak VPN servisini ülkede komple engellenmeyeceğini ümit ediyoruz. Türk İnternet’te Fusun Nebil’in dediği gibi; “Çünkü VPN servislerini engellemek, ülkede ekonomiyi engellemek anlamına gelir. Örneğin Noterlerin kullandığı OpenVPN protokolünün engellenmesi, bireyler ve şirketler kadar devletin işleyişine bile kötü yönde etkide bulunabilecek bir konu.”

Engellerden kaçmak isteyen insanlar öncelikle ücretsiz VPN servislerini/uygulamalarını kullanıyorlar. Bu servislerin tamamının internette yaptığınız işlemleri kayıt altına aldığını (yani log tuttuğunu) biliyoruz. Dolayısıyla ücretsiz VPN’lerin hiçbiri güvenli değil. Popüler VPN servislerinin engellenmesiyle Fusun Nebil, bir başka konuya dikkat çekmiş: “Büyük VPN servislerinin kapatılması sonucunda, kullanıcılar gittikçe daha marjinal ya da bilinmeyen VPN servislerine yönelebilir. VPN firmalarının istihbarat örgütleri ile ilişkisini olanları duyuyoruz. Dolayısıyla –bütün uyarılara karşın– kullanıcıların bir kısmının bu istihbarat örgütlerinin kucağına düşmesi de çok mümkün.”

Bu durumdan kurtulmanın kesin bir yolu var. Kendi VPN’ininizi kurmak! Mart 2016’da “bir çoğunuzun malumu; memleket şartları zor ve çetin…” diyerek başladığım “Kendin Yap: Kendi VPN Sunucunuzu Kurun” başlıklı yazım, tahmin ettiğimden çok fazla ilgi gördü. Ancak bu yazı artık teknik anlamda güncelliğini yitirdi ve görüyorum ki, bir çok son kullanıcı GNU/Linux’da SSH ile bağlanıp komutları yazarken zorlanıyor. Kendi VPN’inizi kurmanın daha kolay yöntemini ararken karşıma vultr.com çıktı. İki günlük denemelerimden sonra size de tavsiye etmeye karar verdim.

Dünya Siyasetinde Yeni Bir Soluk: Korsan Parti Hareketi

İlk olarak 2006 yılında İsveç’de kurulan Korsan Parti, baskı ve sansürden arınmış daha iyi bir dünya için çalışmaktadır. Parti manifestosunda bilginin hızlı dolaşımının katılım ve demokrasi için de önemli potransiyeller barındırdığı ifade edilir. İsveç’ten sonra dünyanın bir çok ülkesinde kurulan Korsan Parti hareketleri bilginin kapalı kapılar arkasında saklanmasından ziyade özgürce dolaşmasından yana olduğunu vurgulamaktadır.

Korsan Parti Hareketi’nin savunularına bakıldığında açık erişim hareketlerinin de savunduğu yaklaşımları içerdiği net bir biçimde görülür. Teknoloji kaynakları dolayımıyla bilgi kaynaklarına ve kültür eserlerine erişimin tamamen özgür bırakılması argümanı bu durumu nitelemektedir. Açık erişim hareketi bilginin önündeki her türlü engelin kaldırılması gerektiğini savunurken, Korsan Parti Hareketi bu yaklaşımı genişleterek teknoloji kullanımın da bir insan hakkı olduğu vurgusunu yapar ve teknolojinin tüm insanlığın erişimine özgür bir biçimde sunulması gerektiğini belirtir.

E-postalarınızın gizli olduğunu mu düşünüyorsunuz?

Türkiye’de “kişisel bilgi güvenliği” denildiğinde herkesin aklına bir çok kişinin aklına Cem Yılmaz’ın “CIA bu hesaplara bakıyormuş” espirisi akla gelir. Halbuki durum daha ciddi.

(1) Herkes, kendisiyle ilgili kişisel bilgi ve verilerin korunması hakkına sahiptir. Kişisel bilgi ve verilerin başkaları tarafından kullanılarak zarara uğratılması halinde devlet tarafından zararın karşılanması şarttır.
(2) Bu bilgiler, ancak kişinin açık rızasına veya kanunla öngörülen meşru bir sebebe dayalı olarak kullanılabilir. Herkes, kendisi hakkında toplanmış olan veya kayıtlarda yer alan bilgilere erişme, bunlarda düzeltme yaptırma ve bu bilgilerin amaçları doğrultusunda kullanılıp kullanılmadığını öğrenme hakkına sahiptir.

Türkiye Cumhuriyeti Anayasası‘nın 20. maddesi olan “kişisel bilgilerin korunması” kanunu böyle der. Fakat bu kanunun ne kadarı gündelik hayatımızda gerçeğe yansır, bu tartışma konusu. 2016 Nisan ayında gerçekleşen büyük sızıntıyla 50 milyon Türkiye Cumhuriyeti vatandaşının TC kimlik, ad soyad ikametkah adresi gibi kişisel bilgileri internete sızmıştı. Hükümet’teki bazı yetkililer olayı kabul etmezken Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, “konuyla ilgili sorumlular hakkında gereken yasal işlemler yapılacaktır” diyerek soruşturma başlatmıştı. Bugün bu soruşturma ne aşamada hiçbirimiz bilmiyoruz.

Bugün pek çoğumuz e-posta trafiğimizin belki bir “hiç” olduğunu düşünüyor. Ancak yazının başında belirttiğim gibi; mevzu sadece bir Cem Yılmaz espirisinden ibaret değil.

Harvard mezunu ve eski bir CERN çalışanı olan Andy Yen, TED konuşmasında bu durumu şöyle açıklıyor; “Bir yıl boyunca yazdığınız hatta belki de bir ömürlük e-postaları, dikkatle incelerseniz toplamda çok şey anlatır. Nerede bulunduğumuzu, kiminle görüştüğümüzü hatta pek çok açıdan, ne düşündüğümüzü anlatır. Daha korkutucu tarafı ise verilerinizin artık sonsuza kadar kalacak olması. Yani verileriniz sizle ya da sizsiz yaşayacak.”

Kendin Yap: Kendi VPN Sunucunuzu Kurun

Bir çoğunuzun malumu; memleket şartları zor ve çetin. Bu şartlar altında yaşamaya çalışmayı başaranlar, genellikle ilk olarak dışarıda neler olup bittiğinin yollarını arıyorlar. Bunun en önemli yolu da yeni medyadan özellikle de herhangi bir olayda yurtiçinde yavaşlatılan, sansürlenen Twitter’dan geçiyor.

Gezi direnişinden sonra 7’den 70’e herkes kullandığı cihazlarda DNS değiştirmeyi ve DNS teknolojisini öğrendi. Ancak devlet sansürünün her geçen gün artmasıyla artık sansür durumlarında DNS değiştirmek bir fayda sağlamıyor. Twitter kullanıcılarının bir çoğunun da artık aşikar olduğu “yeni” bir teknoloji var; VPN.

VPN’in kullanım amaçlarından biri farklı yerlerdeki cihazları farklı ortamlardaki ağ bağlantılarına ulaştırmaktır. Özel sektörde (özellikle bankalar) bu teknolojiyi başta güvenlik amacıyla kullanırken son kullanıcıların bir çoğu bu teknolojiyi sansürü aşmak, internette anonim kalmak için kullanıyor.

İnternette bir çok ücretli VPN hizmeti bulunmakta. Bir çoğu da aylık yüksek ücretler istemektedir. Bu firmaların güvenliği de ayrı bir tartışma konusudur. Kesinlikle ücretsiz VPN’lerden uzak durunuz. Ücretli VPN hizmetlerinin de tümü güvenilir değildir. Ben de “en güvenilir VPN, kendi VPN’indir” diyerek bir kaç dakikada kendi VPN sunucunuza nasıl sahip olabileceğinizi aktaracağım.